بسم الله االرحمن الرحیم

                                          سؤالات تستی فارسی نهم ، درس 7 ( پرتو امید )

1-املای کدام گزینه با توجه به معنی، غلط است ؟

      1-مقصد : هدف    2- فقر: نداری                           3- شب های تار : شب های تاریک             4- خار مقیلان : نوعی خار

2-« کلبۀ احزان شود روزی گلستان » یعنی...       1-کلبه به گلستان تبدیل می شود                   2- کلبۀ غم و اندوه ویران می شود

        3-غم ها به شادی تبدیل شده و پایان می یابد            4- گلستان جای کلبۀ احزان است

3-معنی واژه در کدام گزینه نادرست است ؟ فنا : نابود                2- وِرد : دعای آهسته               3- سامان : آرام و قرار               4- هجو : نکوهش و سرزنش

4-در کدام گزینه ، همۀ واژه ها هم خانواده نیستند ؟

1-       واقف ، وقوف ، توقف       2- فقر ، فقیر ، تفرقه        3- شوق ، اشتیاق ، مشتاق      4- احزان ، حزن ، محزون

5-شعر زیبای « پرتو امید » در چه قالبی سروده شده است ؟     1- قصیده      2- قطعه        3- مثنوی       4- غزل

6-همۀ گزینه های زیر ترکیب اضافی است به جز گزینۀ ...    1-حال دوران    2- سیل فنا              3- شب های تار        4- کنج فقر

7-در کدام بیت تخلّص نیامده است ؟

     1-میان عاشق و معشوق هیچ حایل نیست       تو خود حجاب خودی ، حافظ از میان بر خیز

     2-زهد نظامی که طریقی خوش است             زیر نشین علم زرکش است

     3-هر دو عالم یک فروغ روی اوست                گفتمت پیدا و پنهان نیز هم

     4-هزار بادیه سهل است با وجود تو رفتن          اگر خلاف کنم سعدیا به سوی تو باشم

8-با توجه به جملۀ « حافظ به ما خوب زیستن و شاد زیستن می آموزد » زمان و بن ماضی فعل در کدام گزینه آمده است ؟

      1-مضارع التزامی( آموز )        2-ماضی ( آموز )      3- آینده ( آموخت )  4- مضارع اخباری ( آموخت )

9-در بین واژه های زیر ، چند واژه به صورت جمع آمده است ؟

     « کنعان ، گلستان ، دودمان ، احزان ، پیروان ، کشتیبان ، پایان ، آزادگان ، انتقاد ، عواطف ، روان »

      1-چهار               2-پنج                      3-شش                     4- سه

10-پیام بیت « گرچه منزل بس خطرناک است و مقصد بس بعید    هیچ راهی نیست کان را نیست پایان غم مخور » چیست ؟

1-       در زندگی دشواری های بسیاری وجود دارد     2-مقصد هیچ گاه در دسترس نیست

         3-هر راهی را باید آزمایش کرد                             4-با وجود خطرات و سختی های زندگی باید به پیروزی امید وار بود

11-در کدام گزینه کنایه وجود دارد ؟

     1-ای دل غمدیده حالت به شود دل بد مکن                            2-هان مشو نومید چون واقف نه ای از سر غیب

     3-تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور                             4-دائماً یکسان نباشد حال دوران غم مخور

12-کدام گزینه در مورد تخلص نادرست است ؟

     1-به معنای خلاص شدن و رهایی یافتن است          2- شاعر با نوشتن تخلص از بند سخن آزاد می شود

     3-مانند امضا و نشان است                                    4- معمولاً شاعر ، تخلص خود را در میانۀ شعر می آورد

13-کدام گزینه با بقیه متفاوت است ؟ 1- دوستان      2- بوستان          3- گلستان          4- یخبندان

14- همۀ آرایه ها در این بیت وجود دارد به جز... « ای دل ار سیل فنا بنیاد هستی برکند / چون تو را نوح است کشتیبان ز توفان غم مخور»

1-       تشبیه                      2- تکرار                   3- مراعات نظیر                        4- تلمیح

15-با توجه به مصراع « تا بود وردت دعا و درس قرآن غم مخور » نقش دستوری « ـَـ ت» در « وردت » چیست ؟

           1-نهاد              2 - مفعول               3-مضاف الیه                 4- صفت

16- کدام گزینه در مورد حافظ درست نیست ؟

     1-چون قرآن را حفظ بود حافظ تخلص کرد                             2- در قرن هشتم می زیسته است

     3-دیوان او شامل قصیده و قطعه است                                   4- « لسان الغیب » یکی از القاب اوست

17-کدام گزینه در بارۀ حافظ درست نیست ؟

        1-   حافظ جسورانه از تباهی های روزگار انتقاد می کند                       2-انتقادهایش را با طنز می آمیزد و آنهارا دلپذیر می کند

       3-هدف حافظ تنها این است که به ما چند رهنمود و پند تحویل دهد   4- حافظ فرزانه ای است با اندیشه های عمیق عرفانی و عواطف ژرف انسانی

18-در کدام گزینه ، معنی تمام واژه ها نادرست است ؟

    1-(حکیم : خردمند ) ، ( متفکر : اندیشمند ) ، ( فرزانه: خردمند ، حکیم )     2- ( عواطف: احساسات) ،( ژرف: عمیق )، ( مشخصه: ویژگی )

   3-( جسورانه : دلیرانه ) ،( کارساز : مفید  )، ( ظریف : دقیق )                                    4- ( طعن : لعنت کردن) ، ( دو روزی : مدت زیادی ) ، ( احزان : فریادها )

                           حزان : فریادها )

                        درس آزادگي، فارسی هشتم                                                

معني لغات : دلق درشت :جامه ي پشمي كهنه و زبر و خشن ؛ نوعي جامه ي پشمين كه فقرا مي پوشند // پشته : كوله بار ؛ پشتواره // فرازنده : افرازنده ، بر پا كننده ، بلند كننده // جَيب : گريبان // خِرِف : آدم كم عقل و پير // رخش : اسب ، اسب رستم // دولت : بخت و اقبال // چاشت : يك قسمت از چهار قسمت روز كه در آن چيزي بخورند ، هنگام صبح ، يك ساعت از آفتاب گذشته // نژند : اندوهگين // عزت : سرافرازي // ثنا : ستايش // بالين : بالش // خس : خاشاك ، ( مجازاً ) شخص پست و فرومايه // سفتن : سوراخ كردن ؛ گوهر سُفتن : کنایه از سخنان ارزشمند گفتن// گام : قدم / پندار : در اينجا : تكبر ، غرور // افتادگي : كمبود ، فقر و نداري // آزادي : در گذشته به معني : شكرگزاري ؛ آسودگي ؛ امروزه به معني : رهايي // آزادگي : وارستگي ؛ جوانمردي // بالین نه : کنایه از محتاج و نیازمند // چرخ بلند : آسمان // دانه ی شکر : اضافه ی تشبیهی

1-     شخص پيري لباس پشمي خشني پوشيده بود و كوله باري از خار را با خود حمل مي كرد .

2-    آن پيرمرد با هر قدمي كه برمي داشت خدا را شكر مي كرد

3-   اي خدايي كه اين روزگار و آسمان را برافراشته اي و اي كسي كه آرامش دهنده ي دلهاي غمگين هستي ( چرخ بلند : استعاره از آسمان و روزگار )

4-    وقتي كه ازسر تا پاي خودرا نگاه مي كنم مي بينم كه همه نوع بزرگواري در حقم كرده اي ( نگاه كردن از جيب تا دامن : كنايه از سرتاسر بدن )

5-    خوش بختي و سعادت را در مقابل چشمان من قرار داده اي و ارجمندي و بزرگي را مانند تاج بر سر من نهادي

6-    من در حدي نيستم كه بتوانم از عهده ي شكرگزاري و سپاس هاي تو برآيم

7-     نوجواني در حالي كه اسب غرور را مي راند به پير نزديك شد

8-   جوان ستايش پيرمرد را شنيد و به او گفت : اي پير كودن خاموش شو

9-     تو خار بر پشت نهاده اي و به سختي راه مي روي ! بخت و اقبال و عزتت كدام است ؟

10-     تو عمرت را درخاركشي به سربرده ي و هنوز تفاوت خواري و سربلندي را نمي داني ( زندگي را تلف كرده و بيهوده گذرانده اي

11-     پير گفت چه سربلندي ازاين بهتر كه محتاج به كسي چون تو نيستم

12-    كه اي فلاني به من صبحانه يا شام بده و يا نان و آبي كه بخورم

13-   خدا را شكر مي گويم كه مرا خوار و ذليل نساخت و به شخصي پستي چون تو گرفتار نكرد

14-    با وجود فقر و نداري خداوند به من آزادي و آزادگي بخشيد ( آزادي : شكر گزاري ؛ آسودگي )

سؤالات درس

1- كدام عبارت صحيح و كدام غلط است ؟

   الف – قالب شعري « آزادگي » مثنوي است        ص     غ

   ب- پير خاركش ، سخنان نوجوان را پذيرفت     ص        غ

پ- در تركيب « تاج عزت » تاج به عزت تشبيه شده است    ص         غ

ت- در مصراع « خسي چون تو گرفتار نساخت » خس به معني خاشاك است .    ص        غ

2- لغات را به معني آنها وصل كنيد .

نژند                                     ستايش

فرازنده                                 هنگام صبح

دلق                                      غمگين

چاشت                                  آدم كم عقل

جيب                                    كمبود و فقر

عزت                                    برپاكننده

ثنا                                       گريبان

افتادگي                                لباس پشمي خشن

خِرِف                                    سربلندي

                                           بلندي

3- گزينه ي صحيح را علامت بزنيد .

    1- در كدام گزينه تشبيه ندارد ؟

       الف- تاج عزت                                        ب-  هر قدم دانه شكري مي كاشت

      پ- گوهر شكر عطايت سفتن                   ت- شكر گويم كه مرا خوار نساخت

    2- كدام عبارت ، غلط معني شده است ؟

      الف- عمر در خاركشي باخته اي : زندگي را تلف  و بيهوده گذرانده اي

      ب- گوهر شكر عطايت سفتن : من از عهده ي سپاسگزاري بخشش هاي تو بر نمي آيم

      پ- هر قدم دانه ي شكري مي كاشت : مي گفت كه خداوند شريك ندارد

      ت- كنم از جيب ، نظر تا دامن : وقتي از سر تا پا ي خود را نگاه مي كنم

     3- معني واژه ي « فرازنده » چيست ؟

        الف- بلند و بر پاكننده                          ب- زنده كننده

        پ- ارزنده                                             ت- نگه دارنده

4- پرسش ها

      الف- كدام يك از ابيات درس داراي رديف است ؟

      ب- به نظر جوان چه كسي داراي عزت است ؟

      ج- پير خاركش عزت را در چه مي دانست ؟

      د- انگيزه ي پير خاركش از شكر گزاري چه بود؟

      ه- به نظر شما « نوجوان » آزاد بود يا آزاده ؟ پير خاركش چطور ؟

      و- از اين داستان چه نتيجه اي مي توان مي گرفت ؟

5- در مورد داستان هاي زير و ارتباط آنها با درس « آزادي » با هم بحث كنيد .

 الف - حاتم طائي را گفتند : از تو بزرگ همت تر در جهان ديده اي يا شنيده اي ؟ گفت : بلي ، يك روز چهل شتر قربان كرده بودم امراي عرب را و خود به گوشه ي صحرا به حاجتي بيرون رفتم و خاركني را ديدم پشته فراهم نهاده . گفتم : به مهماني حاتم چرا نروي كه خلقي بر سماط او گرد آمده اند ؟ گفت :

       هر كه نان از عمل خويش خورد     منت حاتم طائي نبرد

 من او را به همت و جوانمردي از خود برتر ديدم . ( گلستان سعدي ، در فضيلت قناعت )

ب- دو برادر يكي خدمت سلطان كردي و ديگر به سعي بازو نان خوردي . آري توانگر گفت درويش را : چرا خدمت نكني تا از مشقت ِكار كردن برهي ؟ گفت : تو چرا كار نكني تا از مذلت خدمت رهايي يابي ؟ كه حكما گفته اند : نان خود خوردن و نشستن به از كمر زرين به خدمت بستن .

     به دست آهنِ تفته كردن خمير      به از دست بر سينه پيش امير           

                       
          

نمونه سؤالات انشا و نگارش ، قابل استفاده برای هر سه پایه

1-    آرایه ی بیت زیر را بنویسید . این بیت نتیجه گیری از کدام داستان است ؟ خلاصه ی آن را در چند سطر بنویسید . 

                   مِهر ابله مهر خرس آمد یقین           کینِ او مهر است و مهرِ اوست کین 

2-    مفهوم و پیام ضرب المثل زیر را در یک بند توضیح دهید ..

              پسر نوح با بدان بنشست         خاندان نبوتش گم شد

3-     جمله های زیر با دو گونه نشانه گذاری ، دو گونه خوانده و معنا می شوند . جمله ها را به دو شکل بخوانید و تفاوت معنا را در هر یک توضیح دهید .

          الف ) بخشش لازم نیست اعدامش کنید                       ب) برو درس بخوان مثل پدرت بیسواد نباش

     پ ) پس فردا به دیدارت می آیم ، منتظرم باش                ت) نه هر که به قامت مهتر به قیمت بهتر

      ث) نه همین لباس زیباست نشان آدمیت                       ج) این جا آشپز خانه دارد

      چ) از در بخشندگی و بنده نوازی         مرغ هوا را نصیب ماهی دریا

      ح) ما همه کار می کنیم تا بتوانیم زندگی سعادت مندی داشته باشیم

      خ) پدرم هر روز نامه ای می خواند تا سرش را گرم کند .

    4- تخیل شاعران را در ابیات زیر توضیح دهید .

الف ) نکته ای کان جَست ناگه از زبان       هم چون تیری دان که جست آن از کمان

ب) ابر هزار پاره بگیرد ستیغ کوه            چون لشکری که رو به سوی دشمن آورد

5- داستان زیر گفت و گوی مور با پروانه است . ابتدا آن را خوب بخوانید ؛ سپس آن را نقد کنید . به نظر شما آیا پروانه طرز فکر خوبی دارد ؟ قالب شعر را فراموش نکنید .

           شنیدم مــــور با پروانه روزی                 چنیــــــــن می گفت هنگام تَموزی ( تابستان یا زمان گرما ) 

           چرا دائم تو اندر عیش و نوشی               دمـــــــــی در کار فردا می نکوشی

          گهی اندر هـــوا گه در زمینی                  از ایـــــــن گُل بر گُل دیگر نشینی

          نه آخر روزها در پیش داری                  ز بعــــــــد نوش ها هم نیش داری

          به پاسخ گفت پروانه به صد ناز               چـــــــــــرا باید به غم باشیم دمساز

         تو هم زین پس چو من آزاده می باش            برای عیش و نوش  آماده می باش

        هم از رفتار من این نکته آموز                  غم فردا نشاید خورد امــــــــروز            ( مترجم همایون )   

6 - نوشته ی زیر را با توجه به فضا سازی آن به پایان ببرید .

        تب شدیدی داشت و راه امام زاده داود سخت . خورشید آرام آرام در پشت کوه ها فرو می رفت نسیم سردی می وزید ، صدای مهیب باد با صدای ناله ی پیرزن در هم می آمیخت . صورتش عرق کرده بود ، رنگش مثل گچ سفید شده بود و ...

7- یکی از خاطرات دوران کودکی خود را به یاد آورید و آن را بنویسید .

8- با استفاده از افعال ساده به جای افعال مرکّب و طولانی ، عبارات زیر را خلاصه کنید .

مثال : معلم با دیدن انشای حسین او را مورد ستایش قرار داد .  

                                                     سُتود

الف ) سعدی گلستان را در سال 656 به رشته ی تحریر کشید

ب) دیروز به اتفاق حسن یک جفت کفش خریداری کردم

پ) سعید در مسابقات استانی مقام اول را به خود اختصاص داد

ت) مورد استعمال قرار دادن سیگار در اماکن عمومی یک عمل خلاف اخلاقی است

ث) معلم انشا شیوه های جدید خود را به مورد اجرا قرار داد

9- برای کلمات و اصطلاحات عامیانه ی زیر معادل مناسب بنویسید ..

     روده دراز                    الکی              تنگ غروب      خُل         پرت و پلا           هول هولکی

10- نامه ای به مدیر مدرسه بنویسید و از ایشان درخواست کنید چند کتاب مرجع مانند فرهنگ نامه و اطلس برای مدرسه تهیه کند .( اصول نامه نگاری را رعایت کنید . )

11- معنی و مفهوم هر بیت یا عبارت را در یک سطر به طور روان و ساده بنویسید .

     الف ) آن که هفت اقلیم عالم را نهاد       هر کسی را آنچه لایق بود داد

     ب) نداند به جز ذات پروردگار      که فردا چه بازی کند روزگار

     پ) چون توانستم ندانستم چه سود     چون که دانستم توانستن نبود

     ت) تو هرگز رسیدی به فریاد کس ؟    که می خواهی امروز فریاد رس ؟

12- ابیات زیر را مطابق ترتیب اجزای جمله بنویسید .

       الف ) چو از آشتی شادی آید به چنگ              خردمند هرگز نکوشد به جنگ

       ب) تشبیه روی خوبت دیشب به ماه کردم          تو خوبتر ز ماهی من اشتباه کردم

       ج) چو عضوی به درد آورد روزگار                    دگر عضوها را نماند قرار

       د) گشت غمناک دل و جان عقاب                  چو از او دورشد ایام شباب

13- آرایه یا آرایه های هر بیت یا عبارت را معلوم کنید .

      الف ) کاش می شد سرنوشت را از سر نوشت // یا بفرما به سرایم یا بفرما تا با سرآیم

      ب) بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران      کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران

      ج) بدین زودی ندانستم که ما را      سفر باشد به عاجل یا آجل

      د) حسد هم چون مگس است که همه جای بدن سالم را رها می کند و بر روی زخم های آن می نشیند .

14- این جمله را توضیح دهید .« عکس شهدا را می بینیم ؛ اما عکس شهدا عمل می کنیم  »

15- با واژه های زیر جمله بسازید .

     الف ) انرژی هسته ای ( جمله ی پرسشی )

       ب) حقوق بشر ( جمله ی طنز آمیز )

16- در شعر زیر چه باعث شده است که « زاغ »  با « لک لک » با هم بِدَوند

       آن حکیمی گفت دیدم در تکی               می دویدی زاغ با یک لک لکی

       در عجب ماندم بجُستم حالشان              تا چه قدر مشترک یابم نشان

       چون شدم نزدیک ، من حیران و دنگ       خود بدیدم هر دوان بودند لنگ

17- با واژه ها ی « چراغ » و « دانش » یک تشبیه بنویسید و ارکان آن را مشخص کنید .

18- برای هر یک از واژه های « درس » و « زمستان » یک شبکه ی معنایی بسازید .

19- عبارت زیر را نقد کنید .

          دروغ مصلحت آمیز به از راست فتنه انگیز

20- جملات زیر را به نثر امروزی بنویسید

    الف ) مرا هیچ تدبیر موافق تر از صلح گربه نیست

    ب) و اجل نامده ، مردم را حسد بکشد

21- جمله های زیر را کامل کنید .

   الف ) وقتی آماده ی خواندن نماز می شوم..........

   ب) خدایا ، تو را دوست دارم و.........

22- به نظر شما آیا ساخت واژه های زیر درست است ؟ چرا ؟

       کفّاش            میادین           نزاکت            ممهور            مُکلّا               سوبله

23- کلمات زیر از نظر نگارشی درست نیستند . صحیح آنها را بنویسید .

      علاقمند          نرده ی خانه امان         آشفته گی                 پرندهها           بارانی یمان    بیاندیش

24- به جای مصدر ، فعل مناسب قرار دهید .

الف ) هر انسانی حقِّ زندگی ( داشتن ) و هیچ کس ( توانستن ) حقّ افراد انسانی را ضایع ( کردن ) مردم اگر به این موضوع آگاهی ( داشتن ) به حقوق خود ( قانع )

ب) کاروان بشری راه خود را ( پیمودن ) و قافله تمدن به سرعت ( گذشتن ) من وتو نیز در این قافله ( بودن )

25- اشکال هر جمله را بنویسید .

الف ) دیروز در جلسه ای شرکت و به خانه بازگشتم

 ب) لازم است یکایک کارمندان نامه ها را نوشته و آن را تحویل بگیری و به دبیر خانه بفرستی

پ) شما را دعوت می کنیم به تماشای این فیلم بنشینید

ت) این نکته توسط یکی از حاضران گفته شد