نمونه سؤالات انشا و نگارش ، قابل استفاده برای هر سه پایه
1- آرایه ی بیت زیر را بنویسید . این بیت نتیجه گیری از کدام داستان است ؟ خلاصه ی آن را در چند سطر بنویسید .
مِهر ابله مهر خرس آمد یقین کینِ او مهر است و مهرِ اوست کین
2- مفهوم و پیام ضرب المثل زیر را در یک بند توضیح دهید ..
پسر نوح با بدان بنشست خاندان نبوتش گم شد
3- جمله های زیر با دو گونه نشانه گذاری ، دو گونه خوانده و معنا می شوند . جمله ها را به دو شکل بخوانید و تفاوت معنا را در هر یک توضیح دهید .
الف ) بخشش لازم نیست اعدامش کنید ب) برو درس بخوان مثل پدرت بیسواد نباش
پ ) پس فردا به دیدارت می آیم ، منتظرم باش ت) نه هر که به قامت مهتر به قیمت بهتر
ث) نه همین لباس زیباست نشان آدمیت ج) این جا آشپز خانه دارد
چ) از در بخشندگی و بنده نوازی مرغ هوا را نصیب ماهی دریا
ح) ما همه کار می کنیم تا بتوانیم زندگی سعادت مندی داشته باشیم
خ) پدرم هر روز نامه ای می خواند تا سرش را گرم کند .
4- تخیل شاعران را در ابیات زیر توضیح دهید .
الف ) نکته ای کان جَست ناگه از زبان هم چون تیری دان که جست آن از کمان
ب) ابر هزار پاره بگیرد ستیغ کوه چون لشکری که رو به سوی دشمن آورد
5- داستان زیر گفت و گوی مور با پروانه است . ابتدا آن را خوب بخوانید ؛ سپس آن را نقد کنید . به نظر شما آیا پروانه طرز فکر خوبی دارد ؟ قالب شعر را فراموش نکنید .
شنیدم مــــور با پروانه روزی چنیــــــــن می گفت هنگام تَموزی ( تابستان یا زمان گرما )
چرا دائم تو اندر عیش و نوشی دمـــــــــی در کار فردا می نکوشی
گهی اندر هـــوا گه در زمینی از ایـــــــن گُل بر گُل دیگر نشینی
نه آخر روزها در پیش داری ز بعــــــــد نوش ها هم نیش داری
به پاسخ گفت پروانه به صد ناز چـــــــــــرا باید به غم باشیم دمساز
تو هم زین پس چو من آزاده می باش برای عیش و نوش آماده می باش
هم از رفتار من این نکته آموز غم فردا نشاید خورد امــــــــروز ( مترجم همایون )
6 - نوشته ی زیر را با توجه به فضا سازی آن به پایان ببرید .
تب شدیدی داشت و راه امام زاده داود سخت . خورشید آرام آرام در پشت کوه ها فرو می رفت نسیم سردی می وزید ، صدای مهیب باد با صدای ناله ی پیرزن در هم می آمیخت . صورتش عرق کرده بود ، رنگش مثل گچ سفید شده بود و ...
7- یکی از خاطرات دوران کودکی خود را به یاد آورید و آن را بنویسید .
8- با استفاده از افعال ساده به جای افعال مرکّب و طولانی ، عبارات زیر را خلاصه کنید .
مثال : معلم با دیدن انشای حسین او را مورد ستایش قرار داد .
سُتود
الف ) سعدی گلستان را در سال 656 به رشته ی تحریر کشید
ب) دیروز به اتفاق حسن یک جفت کفش خریداری کردم
پ) سعید در مسابقات استانی مقام اول را به خود اختصاص داد
ت) مورد استعمال قرار دادن سیگار در اماکن عمومی یک عمل خلاف اخلاقی است
ث) معلم انشا شیوه های جدید خود را به مورد اجرا قرار داد
9- برای کلمات و اصطلاحات عامیانه ی زیر معادل مناسب بنویسید ..
روده دراز الکی تنگ غروب خُل پرت و پلا هول هولکی
10- نامه ای به مدیر مدرسه بنویسید و از ایشان درخواست کنید چند کتاب مرجع مانند فرهنگ نامه و اطلس برای مدرسه تهیه کند .( اصول نامه نگاری را رعایت کنید . )
11- معنی و مفهوم هر بیت یا عبارت را در یک سطر به طور روان و ساده بنویسید .
الف ) آن که هفت اقلیم عالم را نهاد هر کسی را آنچه لایق بود داد
ب) نداند به جز ذات پروردگار که فردا چه بازی کند روزگار
پ) چون توانستم ندانستم چه سود چون که دانستم توانستن نبود
ت) تو هرگز رسیدی به فریاد کس ؟ که می خواهی امروز فریاد رس ؟
12- ابیات زیر را مطابق ترتیب اجزای جمله بنویسید .
الف ) چو از آشتی شادی آید به چنگ خردمند هرگز نکوشد به جنگ
ب) تشبیه روی خوبت دیشب به ماه کردم تو خوبتر ز ماهی من اشتباه کردم
ج) چو عضوی به درد آورد روزگار دگر عضوها را نماند قرار
د) گشت غمناک دل و جان عقاب چو از او دورشد ایام شباب
13- آرایه یا آرایه های هر بیت یا عبارت را معلوم کنید .
الف ) کاش می شد سرنوشت را از سر نوشت // یا بفرما به سرایم یا بفرما تا با سرآیم
ب) بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران
ج) بدین زودی ندانستم که ما را سفر باشد به عاجل یا آجل
د) حسد هم چون مگس است که همه جای بدن سالم را رها می کند و بر روی زخم های آن می نشیند .
14- این جمله را توضیح دهید .« عکس شهدا را می بینیم ؛ اما عکس شهدا عمل می کنیم »
15- با واژه های زیر جمله بسازید .
الف ) انرژی هسته ای ( جمله ی پرسشی )
ب) حقوق بشر ( جمله ی طنز آمیز )
16- در شعر زیر چه باعث شده است که « زاغ » با « لک لک » با هم بِدَوند
آن حکیمی گفت دیدم در تکی می دویدی زاغ با یک لک لکی
در عجب ماندم بجُستم حالشان تا چه قدر مشترک یابم نشان
چون شدم نزدیک ، من حیران و دنگ خود بدیدم هر دوان بودند لنگ
17- با واژه ها ی « چراغ » و « دانش » یک تشبیه بنویسید و ارکان آن را مشخص کنید .
18- برای هر یک از واژه های « درس » و « زمستان » یک شبکه ی معنایی بسازید .
19- عبارت زیر را نقد کنید .
دروغ مصلحت آمیز به از راست فتنه انگیز
20- جملات زیر را به نثر امروزی بنویسید
الف ) مرا هیچ تدبیر موافق تر از صلح گربه نیست
ب) و اجل نامده ، مردم را حسد بکشد
21- جمله های زیر را کامل کنید .
الف ) وقتی آماده ی خواندن نماز می شوم..........
ب) خدایا ، تو را دوست دارم و.........
22- به نظر شما آیا ساخت واژه های زیر درست است ؟ چرا ؟
کفّاش میادین نزاکت ممهور مُکلّا سوبله
23- کلمات زیر از نظر نگارشی درست نیستند . صحیح آنها را بنویسید .
علاقمند نرده ی خانه امان آشفته گی پرندهها بارانی یمان بیاندیش
24- به جای مصدر ، فعل مناسب قرار دهید .
الف ) هر انسانی حقِّ زندگی ( داشتن ) و هیچ کس ( توانستن ) حقّ افراد انسانی را ضایع ( کردن ) مردم اگر به این موضوع آگاهی ( داشتن ) به حقوق خود ( قانع )
ب) کاروان بشری راه خود را ( پیمودن ) و قافله تمدن به سرعت ( گذشتن ) من وتو نیز در این قافله ( بودن )
25- اشکال هر جمله را بنویسید .
الف ) دیروز در جلسه ای شرکت و به خانه بازگشتم
ب) لازم است یکایک کارمندان نامه ها را نوشته و آن را تحویل بگیری و به دبیر خانه بفرستی
پ) شما را دعوت می کنیم به تماشای این فیلم بنشینید
ت) این نکته توسط یکی از حاضران گفته شد
