سؤالات فارسی هشتم فصل 5
درس یازدهم ( شیر حق ) فارسی هشتم
اخلاص : پاکی نیت منزه : پاک ، بی عیب دغل : فریبکاری ، مکر و حیله
غزا : جنگ خَدو : آب دهان نبی : پیغمبر ، رسول
کاهلی : سستی عفو : بخشش بگذاشتی : رها کردی
از پی : برای هوا : میل و آرزو فعل : کار // تیغ زدن : کنایه از جنگیدن
شهوت : هوای نفسانی آز : طمع ، حرص سزا : شایسته
در زمان : فوراً بی محل : نامناسب افگندی : انداختی صبح صادق ، قدرت کاذب شکست رشته های دام اهریمن گسست ( طلوع صبح راستین ( امام خمینی ) ، قدرت نمایی صبح دروغین ( رژیم شاهنشاهی ) را از بین برد و پایه و اساس شیطان ( شاه ) را نابود ساخت // گسستن رشته های دام اهریمن : کنایه از نابود کردن شیطان // اهریمن : شیطان ( شاه ) )
معنی ابیات
1- پاکی نیت و بی ریایی را از علی ( ع ) یاد بگیر و شیر حق ( حضرت علی ( ع ) ) را از مکر و حیله پاک بدان
2- در جنگ بر پهلوانی از سپاه ، دست یافت و سریع شمشیر خود را بیرون کشید و با شتاب به سوی او حرکت کرد
3- آن پهلوان بر روی حضرت علی ( ع) آب دهان انداخت به روی کسی که افتخار همه ی پیامبران و بزرگان است
4- علی ( ع ) فوراً شمشیر خود را بر زمین انداخت و از جنگیدن با آن پهلوان دست کشید
5- آن مبارز از بخشش و گذشت بی موقع علی ( ع ) تعجب کرد
6- آن پهلوان گفت : شمشیر تیزت را بر رویم کشیدی و می خواستی مرا بکُشی چرا شمشیرت را انداختی و مرا رها کردی؟
7- گفت من برای خشنودی خداوند می جنگم بنده ی خداوند هستم و مطیع امر جسم خودم نیستم
8- من شیر خداوند هستم و شیر میل و خواسته های خودم نیستم . کار من شاهدی بر دین داری من است
9- خشم و شهوت و حرص کسی را که اهل نماز و دین داری نباشد از بین می برد / باد خشم ، باد شهوت ، و باد آز اضافه ی تشبیهی
10- وقتی اندیشه های غیر خالصانه و غیر خدایی به میان آمد شایسته دیدم که شمشیر را پنهان کنم و به رویت شمشیر نکشم ( نهان کردن تیغ : کنایه از شمشیر نکشیدن )
لغات حکایت « ان شاء الله »
آورده اند : نقل کرده اند درم : پول نقره خِلَل : آسیب ، تباهی
خز فروشان : بازار پوستین فروشان خز : نوعی جانور مانند سمور که از پوست آن ، لباس تهیه می کنند
طرار : دزد حیلت : فریب ، نیرنگ واقف : آگاه
هان : آگاه موضع : جایگاه به اتفاق : اتفاقاً
به سؤالات زیر پاسخ دهید
1-وابسته های پیشین را بیابید و نوع هر یک را بنویسید
الف- کدام لاله به روی تو ماند ای دلبر ؟ ب- گشت حیران آن مبارز زین عمل پ- چه راه سختی را طی کردی
ت- چند سال را می خواهی با تنهایی به سر ببری ؟ ث- تو برای مطالعه ، کدام کتاب را انتخاب می کنی ؟
2-در این بیت جناس را معلوم کنید . « گفت : بر من تیغ تیز افراشتی از چه افکندی ، مرا بگذاشتی »
1- مثنوی معنوی کتاب.................... و گران قدر مولوی ، شامل حکایاتی است که مولانا آن را به زبان ساده و از راه .................. بیان می کند . مثنوی در ............................... بین و در ............................. دفتر سروده شده است .
2- آثار مولوی را نام ببرید
3- روح الارواح از کیست ؟ موضوع آن چیست ؟
4- در بین واژگان زیر غلط های املایی را بیابید و صحیح هر یک را بنویسید
اخلاص عمل- منزه از دقل – قضا و جنگ – خدو انداختن – در غذایش کاهلی کرد- عفو و رحم بی محل – معمور تن- شیر هوا- باد عاز- مثنوی معنوی مولوی – خذفروشان- عقیدت- خلل- ترّار و راهزن- واغف و آگاه – موضع و جایگاه
6-کلمات مترادف را جدا کنید و در کنار هم بنویسید
غزا ، منزه ، دغل ، خدو ، کاهلی ، آز ، شهوت ، بی محل ، خلل ، خز، طرار ، واقف ؛ مکر ، طمع، جنگ، بی عیب ، سستی ، آب دهان ، تباهی ، سارق ، خواهش نفس ، با خبر ، پوست، بی جا و نامناسب
7-مفهوم کنایی این عبارات چیست ؟ الف- تیغ تیز افراشتن ب- تیغ از پی حق می زنم
8-در این بیت منظور شاعر از کلمات مشخص شده چه کسانی است ؟
صبح صادق قدرت کاذب شکست رشته های دام اهریمن گسست
9-نام اصلی حمید سبزواری .................................. است و بیشتر سروده های او مربوط به فضای انقلاب است .
10-از آثار معروف حمید سبزواری ، می توان به ........................... و ........................... اشاره کرد
11-برای هر کلمه دو هم خانواده بنویسید اخلاص حق مأمور واقف کاذب صادق
12-جمع این کلمات را بنویسید . حق- دین- روح- جدول- حاجت- فقیر. عقیده- رُکن- حدیث- صفت- نیت- دفتر- موضع ، ولی- نبی- اهل- نوع- مقدار- زمان- بیت- فایده- اسم- نکته- مفهوم – عمل
10- از درس « شیر حق » چه نتیجه ای می گیرید ؟ خلاصۀ درس را در سه سطر بنویسید .
11- در این بیت فعل ها را پیدا کنید و زمان و شخص آنها را بنویسید
گفت : بر من تیغ تیز افراشتی از چه افکندی مرا بگذاشتی
15-در بیت زیر ، معنای واژگان مشخص شده را بنویسید
در زمان انداخت شمشیر آن علی کرد او اندر غزایش کاهلی
16 –حرف اضافه و متمم را در بیت زیر ، مشخص کنید
در غزا بر پهلوانی دست یافت زود شمشیری بر آورد و شتافت
17- جاهای خالی را با واژه های مناسب پر کنید
الف- صفت تعجبی .......................... از اسم می آید و وابستۀ ............................. اسم شمرده می شود
ب- صفت تعجبی ................................. و ................................ گوینده را در بارۀ اسم بیان می کند
18- به نثر روان بنویسید الف- از علی آموز اخلاص عمــــــل شیر حق را دان منزه از دغل
ب- در زمان انداخت شمشیر آن علی کرد او انــــدر غزایش کاهلی
19- در مورد بیت « از علی آموز اخلاص عمل شیر حق را دان منزه از دغل » کدام گزینه نادرست است ؟
1- عمل و دغل : واژه های قافیه 2- سرودۀ سعدی است 3- در قالب مثنوی است 4- بیت ردیف ندارد
20-با توجه به گروه اسمی مقابل کدام گزینه نادرست است ؟ « این هفتمین خانۀ مجلل»
1- این : صفت اشاره 2- خانه : مضاف الیه 3- هفتمین : صفت شمارشی 4- مجلل : صفت بیانی
21-کدام واژه با دیگر واژه ها یکسان نیست ؟ 1- آز 2- حرص 3- امید 4- طمع
22-با توجه به بیت روبه رو امام علی (ع ) برای چه شمشیر می زند ؟ « گفت : من تیغ از پی حق می زنم/ بندۀ حقم نه مأمور تنم
1-عبادت 2- رضای خدا 3- حق طلبی 4- مأموریت پیامبر
23-در بیت « شیر حقم نیستم شیر هوا/ فعل من بر دین من باشد گوا» منظور از قسمت مشخص شده چیست؟
1- اسیر هوا و هوس بودن 2- شیر خیالی 3- شیر جنگل 4- شیطان رجیم
درس دوازده ( ادبیات انقلاب ) ، فارسی هشتم
معاصر : هم عصر جلوه : ظاهر ، پیدایی فروپاشی : متلاشی شدن
اعتقاد : عقیده و نظر دل سپاری : کنایه از عاشق شدن دوگانگی : اختلاف
پیشوا : رهبر ، رئیس بنیان گذار : پایه گذار فرزانه : خردمند
اعلام کردند : خبر دادند تعالیم : جمع تعلیم ، آموزش ها زایا : زاینده ، آفریننده
عوامل : عامل ها ، اجرا کنندگان عامل انسجام : سبب یکپارچگی باور : اعتقاد
مقصود : هدف منش : خوی ، عادت واقعه ی عظیم : حادثه ی بزرگ
معیار : اندازه ایثار : دیگری را بر خود برتری دادن قیام : به پا خاستن
کرامت : بزرگواری تعهد : به عهده گرفتن ، پیمان بستن مردانگی : جوان مردی
ولایت : سرپرستی بسیج : آمادگی رشادت : دلیری
حماسه : دلیری همدلی : هم فکری درون مایه : محتوا
رادمردی : جوان مردی گنجینه : مجموعه ای از چیزهای با ارزش// آرمان : آرزو
سؤالات درس
1-سه ویژگی برجسته انقلاب اسلامی را بنویسید
2-............................. نخستین و اصلی ترین عامل پیوند رهبری و ملت و سبب استواری مردم بود .
3-هدف اصلی مردم و رهبر از قیام چه بود ؟ 4- نخستین ابزار پیدایش ادبیات.................. است
5-..................... عامل انسجام و وحدت همۀ اقوام یک سرزمین است
6-مقصود از ادبیات چیست ؟ 7-کلید شناخت هر ملتی ....................... آن ملت است
8-شش واژه از واژه ها و ترکیب هایی را که در انقلاب معانی تازه ای پیدا کرده اند ، بنویسید
9-کتاب « در آمدی بر ادبیات داستانی پس از پیروزی انقلاب اسلامی » از کیست ؟ و موضوع آن چیست ؟
10-هم خانواه و متضاد این کلمات را بنویسید . استقلال – عدالت- وحدت-اصل- عظیم- فضیلت
11-هرگاه بخواهیم در بارۀ مطلبی به طور مستقیم صحبت کنیم و در بارۀ امری پوشیده سخن بگوییم از.. ....... بهره می گیریم
12-کنایه سخنی است که دو مفهوم دور و نزدیک دارد و مقصود گوینده معنای .................. آن است
13-در گروه کلمات زیر ، املای کدام کلمات نادرست است ؟ شکل صحیح آنها را بنویسید
تاریخ معاصر ایران- نظام شاهنشاهی – وحدت و یک پارچه گی ، بنیان گزار – ظاهر و باطن-انصجام و وحدت – فضیلت ایثار و جوانمردی – مهتوای آثار- دوگانگی از میان برخواست
12- مفهوم و مقصود هر یک از عبارات زیر را بنویسید
الف-یکی را به خاک اندر آرد زتخت ب-تاج عزت بر سر نهادن ج-از گفتۀ او مپیچ سر را
د-عشق و رادمردی در ایران موج می زند .ه- گندم از گندم بروید جو ز جو
16-جمع این کلمات را بنویسید. تاریخ- شکل – فقیه – هدف – حال شهید – فضیلت- وصف- عالَم – قوم
17-در هریک از گروه های اسمی زیر ، وابسته ها را مشخص کنید و نوع هر یک را بنویسید
الف- نخستین عامل مهم ب- یک اثر ادبی ج- همان ملت غیور- صبح صادق- این انقلاب امید بخش
18-معنای کنایه های زیر را بنویسید
الف-شما روی سرِ ما جا دارید ب- علف زیر پایمان سبز شد ج- دستش به دهنش می رسد د- دست به عصا راه می رود
19- در کدام گزینه ، همۀ کلمات جمع هستند ؟
الف- معاصر ، اقوام، ابزار ، تعالیم ب- مراسم ، اصول ، اخلاق ، انسجام
ج- اشخاص، اهداف ، مذاهب ، عوامل ج- اساس ، آثار ، فصول ، تعالی
20-در عبارت زیر ، کدام آرایۀ ادبی به کار نرفته است ؟
« ادبیات انقلاب ، آیینۀ انقلاب است که عشق و شور و رادمردی و دین باوری و ایثار در آن موج می زند .»
الف- کنایه ب-تشبیه ج-جناس د-واج آرایی
21-کدام جفت واژه مترادف نیستند ؟
الف- فرزانه ، دانشمند ب- عشق و رادمرد ج-شرافت و کرامت د- رشادت و حماسه
22-کدام گزینه همانند گروه اسمی « وابستۀ پیشین + وابستۀ پیشین + هسته+ وابستۀ پسین + وابستۀ پسین + وابستۀ پسین » است .
الف- نخستین ابزار پیدایش زبان فارسی کشور ب- همان یک اثر ادبی مطلوب زبان
ج- همۀ آثار نظم و نثر زبان شیرین فارسی د- کدام واقعۀ دردمند انقلاب اسلامی ایران
23- کدام واژه در حالت اضافه ، « ی» میانجی می پذیرد ؟
الف- جوانان ب- احتیاج ج- علما د- انقلاب
24-واژه بسیج یعنی................... الف-آمادگی ب-شروع کننده ج- داوطلب د-هماهنگی
25-« موج زدن » چیزی یعنی ..........
الف- حرکت کردن ب- کثرت و فراوانی ج- جا به جا کردن د- جزر و مد
26-در کدام گزینه ، نقش کلمۀ مشخص شده درست است ؟
الف-انقلاب ، کرامت انسانی را به جامعه باز گرداند ( مفعول )
ب-زبان ، پدیده ای پویا ، زنده ، زایا و نظام مند است ( مضاف الیه )
ج-ادبیات انقلاب ، آیینۀ انقلاب است ( مسند )
د- اصولاً کلید فهم هر فرهنگی ، ادبیات آن فرهنگ است ( نهاد )
27-واژگانی را که « ی » میانجی دارند ، مشخص کنید .
دانایان- آهوی وحشی – درختان سرسبز – دنیای مدرن – سبزیجات
28-کدام یک ، از ویژگی های برجستۀ انقلاب اسلامی نمی باشد ؟
الف- خدا محوری و دین باوری ب- ایثار و کرامت و شرافت
ج- وحدت و یک پارچگی مردم د- رهبری بر پایۀ اصل ولایت فقیه
29- مفهوم « ادبیات انقلاب ، آیینۀ انقلاب است » چیست؟
الف- ادبیات دوران انقلاب اسلامی مانند آیینه ویژگی های این انقلاب را با دقت نشان می دهد
ب-انقلاب ادبی لازمۀ تحول هر انقلاب اجتماعی است
ج-ادبیاتی شایستۀ یک انقلاب است که دوران خود را به خوبی نمایش دهد
د-ادبیات انقلاب اسلامی در آیینۀ زمان خود قابل دیدن است
30- در کدام گزینه کلمات هم خانواده هستند ؟ .
الف- عالِم ، معلوم ، اعمال ب- انقلاب ، منقلب ، القاب
ج- ادبیات ، ابیات ، بیت د- دین ، متدین ، دیانت
درس چهاردهم ( یاد حسین ) ، فارسی هشتم
تف : گرما ، حرارت کام : دهان دیده : چشم
دوات : قلم دان خامه : قلم آه : تأسف
خسرو : پادشاه ، در این جا امام حسین ( ع ) بحر : دریا
آل نبی : خاندان پیامبر ( ص ) بر : بیابان ، خشکی بَر : سینه
عطشان : تشنه لب نسل : فرزند شط : رود بزرگ پر آب
کوثر : چشمه ای در بهشت کِلک : قلم نی مکرر : پی در پی
معانی ابیات یاد حسین
بیت 1- آن چنان از حرارت و گرمی دل ( وجود ) دهان شاعر تشنه شدکه تمام ردیف شعرش را تشنه آورده است
بیت 2- جوهر دوات هم به خاطر آه و ناله سوزناک و اشک بسیار ، خشک شد و قلم با سوز دل ، واژه ی تشنه را می نوشت . // دود کنایه از آه و ناله
بیت 3- افسوس و حسرت می خورم که امام حسین ( ع ) در روز عاشورا در سرزمین پر از رنج و بلا ( کربلا ) بدون لشکر و کمکی تشنه کام بود / دشت بلا : تشبیه
بیت 4- آن امام تشنه لب در حالی که لب هایش از تشنگی خشک ، دلش پر از رنج و چشمش گریان بود در آن بیابان خشک به رنج بسیار زیادی گرفتار شده بود . / بحر بلا : تشبیه// دل سوخته : کنایه از کسی که رنج یا اندوهی بسیار دارد
بیت 5- قلب فرزندان پیامبر ( ص ) مانند ماهی بود که بر اثر تشنگی و بی آبی در دلشان بی قراری می کرد
بیت6 – تمام پیامبر ( ص ) و فرزندان حضرت علی ( ع ) از کوچک و بزرگ تشنه بودند
بیت 7- آن کسی ( امام حسین ( ع ) ) که در بهشت ، عاشقان ِ تشنه را سیراب می کند. برای چه ، بی گناه در کنار رود پر از آب ، تشنه لب ، کُشته می شود ؟
بیت8- عباس ( ع ) به طرف رودخانه ی فرات رفت اما به یاد امام حسین ( ع ) که تشنه بود آب ننوشید و تشنه ماند تا روز قیامت
بیت9- فدایی از بس که بر روی دفتر ، واژه ی تشنه را نوشت ، از قلم او مانند وجودش آه و ناله شد ( قلم هم آه و ناله ی بسیار می کرد .)
لغات روان خوانی ( شوق خواندن )
اسارت : اسیر بودن اصل و نَسَب : نژاد و تبار مخوف : ترسناک
محدویت : تنگنا اِعمال : به کار بردن شریف : ارجمند
مصمم : ثابت ، استوار اُسرا : جمع اسیر مضیقه : تنگنا
فی المجلس : در مجلس ، فوراً فضیلت : برتری اصلاح : درست کردن
نشریات : روزنامه و مجله ها هجی کردن : جدا تلفظ کردن و مشخص کردن حروف و صداهای یک کلمه
بالأخره : سرانجام تبعید : دور کردن گریبان : یقه
